Vesna Parun, raskošna u svom pesničkom izrazu, nesebično je prikazivala ljubav kao najčistiji, najplemenitiji osećaj

Danas, 21. marta, čitav svet slavi poeziju i njen značaj. Poezija ima jedinstven način da dotakne naša srca, izazove emocije i uhvati suštinu ljudskog iskustva. Ove godine, na Svetski dan poezije, ,,Kompas’’ odaje počast jednoj od najvećih pesnikinja sa naših prostora, Vesni Parun.

Jedna od najuticajnijih, a možda nedovoljno priznata pesnikinja 20. veka, Vesna Parun, rođena je 1922. godine na ostrvu Zlarin kod Šibenika. Prvu pesmu je napisala sa 16 godina u Splitu, gde je kao gimnazijalka maturirala 1940. godine. Nakon rata upisuje romanistiku na Filozofskom fakultetu u Zagrebu, a zbog ljubavi i bolesti (prilikom izgradnje pruge Šamac – Sarajevo 1947. godine razboljeva se od tifusa) prekida studiranje i odlazi u Bugarsku. Ljubav joj nikad nije bila uzvraćena.

Njena dugonoćna pisanja, zatvaranja u sebe, nestajanja iz sveta i iznova vraćanja povezuju uz njeno ime reči poput, nepravde, nezadovoljstva, osećaj osujećenosti, opiranja… Književnik, Drago Štambuk, o poeziji Vesne Parun jednom prilikom je rekao: ,,Vesnina poezija, to je planina od poezije. To je poezija koja je neverovatno sveža sa svojim metaforama, sa svojim jezičkim bravurama. Sa svojim svedočenjem ljudskih situacija, naročito ljubavnih, jer tu je ona nenadmašna. Verovatno je jedna od najvećih svetskih pesnikinja. Vesna Parun je, zapravo, dar Božji ovom narodu i ovoj zemlji”.

Vesna Parun pod uticajem rata i padom moralnih ljudskih vrednosti u književnosti 20. veka unosi novi pristup književnosti u vreme kada se pesnici plaše da izađu iz šablona unapred zadatih tema i načina pisanja. Naime, socijalistički realizam je bio primaran, odnosno, jedini prihvatljiv umetnički obrazac; poetika koja je zagovarala kolektivni duh, govor običnom čoveku, slavljenje ideoloških koncepata. Dok drugi pišu o ratu, društvenim temama, Vesna Parun odstupa od nametnute socrealističke poetike i nudi nešto sasvim drugačije; individualni glas, individualno iskustvo, iskustvo žene. Na taj način se, kao jeretik, pojavljuje na književnoj sceni gde biva veoma oštro kritikovana od strane onih koji su tada ,,vladali” u književnim krugovima.

Živim slikama, snažnom imaginacijom, jezičkom virtuoznošću i ekspresivnošću, svojom poezijom pesnikinja nam pokazuje svet strasti, žudnje, patnje i bola.

U književni svet Vesna Parun ulazi zbirkom pesama ,,Zore i vihori” 1947. godine kojom nagoveštava ono što će uslediti hrvatskom pesništvu nekoliko godina kasnije. Pesme njenog lirskog prvenca su slika mladalačkog razmišljanja, bogate auditivnim i vizuelnim slikama. Pesnikinja ovde originalnom povezanošću reči govori na jedan larpurlatistički način o prirodi (bogatstvo pejzašnih motiva), o mladosti, o životnoj radosti kojoj se suprostavljaju rat i smrt.

Elaboriran je naslov knjige gde ,,zore” predstavljaju asocijaciju na živost i mladost, dok ,,vihori” upućuju na nemir, bojazan od predstojećeg rata.

Nakon sedam besknjižnih godina, stvaralačkih dvoumljenja, padanja i uspinjanja, osvanula je 1955. godine nova knjiga. Ljubav, kao važna tema pesništva Vesne Parun u velikoj meri dolazi do izražaja u knjizi ,,Crna maslina” i ova zbirka zauzima posebno mesto u njenom opusu. To je zbirka u kojoj u prvi plan izbija intimnost zrele žene, u kojoj preovladava elegični ton, u kojoj pesme variraju između balada i tzv. tužaljki. O ovoj zbirki se govori i kao o najvećem spomeniku muškarcima.

Vesna Parun dopustila svom životu da uđe u pesmu, a svojoj pesmi da uđe u život, ali nikada kao trivijalan, faktografski, biografski materijal. Već kao duhovni nacrt i sklop. Njene pesme jesu jedna vrsta transpozicije, ali životne, stvarne transpozicije u sfere koje smatramo vrhunskom poezijom. Tokom života je napadana, smatrana dekadentnom, ali to nije bila njena mana. To je bila mana onih koji su o njoj tako govorili. Oni su ispadali komični u društvenom smislu.

Osim poezije, Vesna je napisala četiri prozna teksta, četiri (izvedena) dramska teksta, eseje, satire, kritike, pesme i priče za decu, a prevodila je mnoga dela, uključujući i Hajnea, Getea, Rilkea… Prevodila je poeziju sa bugarskog, slovenačkog, nemačkog i francuski jezika.

Živela je i stvarala 88 godina. Preminula je 10. oktobra 2010. godine u Stubičkim Toplicama, a njena dela su ostavila neizbrisiv trag u književnom svetu.

Please follow and like us: